•  Stap 1: Onderzoek of alle belangrijke papieren en rekeningen geordend zijn

Als je papieren niet geordend zijn, dan is het verstandig dit wel te ordenen. Als je dit moeilijk vindt dan kun je hulp vragen bij bijvoorbeeld Humanitas of bij vrienden of familie.

Je kunt de papieren op onderwerp, afzender of datum selecteren en opbergen in een map met tabbladen. Dit geeft een beter overzicht over de bijvoorbeeld de rekeningen die nog betaald moeten worden. Papieren die niet bewaard hoeven te worden, kunnen weg.

Tip 1: Bewaar altijd jaaropgaven en papieren als bankafschriften, belastingaanvragen, etc. (tot vijf jaar terug).

Tip 2: Bij het op orde brengen van de financiële administratie kan je de hulp inschakelen van organisaties als Humanitas of Budgetsupport.

•  Stap 2: Maak een maandbegroting

Rekeningen die één keer per jaar komen kun je delen door 12. Rekeningen die per kwartaal komen delen door 3 etc. Zo zie je welk bedrag je per maand kunt reserveren. Een voorbeeld van een maandoverzicht vind je bij de bijlagen van dit hoofdstuk. Aan de hand van de maandbegroting kun je bekijken op welke posten bespaard kan worden. Wordt er gebruik gemaakt van zogenaamde luxeartikelen? Is de auto nodig vanwege medische redenen of betaald werk? Zo niet, bedenk dan dat een auto verschillende (en vaak hoge) kosten met zich meebrengt als wegenbelasting, verzekering en brandstof. Denk in het kader van besparing ook eens aan de internetaansluiting, afbetaling op niet noodzakelijke gebruiksartikelen of abonnementen.

•  Stap 3: Ga samen na of er gebruik wordt gemaakt van alle voorzieningen

Het gaat hierbij om huurtoeslag, vangnetregeling, woonkostentoeslag of een combinatie hiervan. Ook regelingen zoals de collectieve ziektekostenverzekering, bijzondere bijstand (bij een minimuminkomen), kortingspassen, vergoedingen voor aanpassingen bij gehandicapten etc. worden hier bedoeld.

•  Stap 4: Inventariseer wie de schuldeisers zijn en welke schulden al zijn geregeld.

Zoals al genoemd doe je er goed aan hulp te zoeken als er veel verschillende schulden zijn. In hoofdstuk 3 is een sociale kaart verstrekt met alle belangrijke organisaties. Als je besluit zelf aan de slag te gaan met je schuldeisers, dan kun je het beste eerst bepalen welke schuldeisers je het eerst gaat benaderen voor een afbetalingsregeling.

Tip: een huurschuld of een energieschuld gaan voor een schuld van bijvoorbeeld een postorderbedrijf of een telefoonmaatschappij. Een schuld bij een postorderbedrijf kan namelijk geen ontruiming of afsluiting tot gevolg hebben.

Het is altijd handig de schulden te inventariseren. Deze inventarisatie kan je meenemen naar het eerste gesprek met een hulpverleningsorganisatie. Niet alleen is het voor de hulpverlening handig, maar op deze manier weet je ook beter wanneer een schuld is afgelost en wanneer gestart kan worden met een nieuwe afbetaling. Ook kan je zo zien wanneer je weer schuldenvrij bent. Dit kan de motivatie bevorderen en geeft psychisch ruimte. In de bijlage vind je een voorbeeld van een schuldenoverzicht.

- Communiceer met schuldeisers

Als je te maken krijgt met een schuldeiser (vaak een deurwaarder), is het altijd verstandig om telefonisch contact op te nemen. Daarnaast is het belangrijk dat je alle voorstellen en/of verzoeken schriftelijk doet. Dit kan gedaan worden wanneer je het niet eens bent met de hoogte van het aflossingbedrag of als je niet in staat bent het bedrag te betalen. Om misverstanden te voorkomen, is het verstandig om de brief aangetekend te versturen. Ook is het zinvol om in tweevoud een kopie van brief te maken. Zo heb je een bewijs en kan je het voorstel nazien. Wanneer je van plan bent telefonisch contact op te nemen met een schuldeiser, dan moet je van tevoren bedenken wat je wilt: een voorstel tot afbetaling doen, uitstel van betaling vragen of stopzetten van de rente, etc.

Tip: Je moet voet bij stuk houden bij het onderhandelen over de hoogte van het aflossingsbedrag. Schuldeisers proberen altijd een hoger bedrag te bedingen. Het is beter een bedrag af te spreken dat je kunt opbrengen, anders ontstaat er al gauw een achterstand in de betalingen en dan vervalt de betalingsregeling. Hierdoor wordt voorkomen dat de deurwaarder over gaat tot executie.

- Stuur een ingevulde maandbegroting mee met het verzoek tot afbetaling

Schuldeisers willen graag weten waarom iemand (nog) niet kan terugbetalen of waarom het bedrag voor afbetaling minder hoog is dan ze zouden willen. Het meesturen van een ingevulde maandbegroting geeft de schuldeiser inzicht in de (on)mogelijkheden van iemand. Soms is het insturen van een maandbegroting zelfs verplicht.

- Kijk op wiens naam de schulden staan

Of iemand aansprakelijk is voor een schuld, is afhankelijk van de leefsituatie:

•  Gehuwd in gemeenschap van goederen: beide partners zijn aansprakelijk voor schulden die gemaakt zijn ten behoeve van de gezamenlijke huishouding (bijvoorbeeld schulden voor huur en enrgie). Voor andere schulden, bijvoorbeeld een schuld bij een postorderbedrijf, is alleen diegene verantwoordelijk die ook daadwerkelijk de schuld heeft gemaakt. Hierbij is het de schuldeiser toegestaan aanspraak te maken op het gemeenschappelijk vermogen.

•  Gehuwd onder huwelijkse voorwaarden: hier geldt eveneens dat beide partners aansprakelijk zijn voor schulden die gemaakt zijn ten behoeve van de gezamenlijke huishouding. Voor andere schulden is alleen diegene verantwoordelijk die ook daadwerkelijk de schuld heeft gemaakt. Hierbij is het de schuldeiser niet toegestaan aanspraak te maken op het gemeenschappelijk vermogen.

•  Geregistreerd partnerschap: beide partners zijn aansprakelijk voor schulden die gemaakt zijn ten behoeve van de gezamenlijke huishouding. Voor andere schulden is alleen diegene aansprakelijk die de schuld heeft gemaakt. is het de schuldeiser niet toegestaan aanspraak te maken op het gemeenschappelijk vermogen.

•  Samenwonend: beide partners zijn aansprakelijk wanneer schulden gezamenlijk gemaakt zijn. Voor andere schulden is alleen diegene aansprakelijk die de schuld heeft gemaakt.

•  Na een scheiding: beide partners zijn aansprakelijk voor schulden die gemaakt zijn ten behoeve van de gezamenlijke huishouding tijdens het huwelijk. De schuldeiser is zelfs niet verplicht rekening te houden met afspraken die zijn gemaakt door een advocaat over de verdeling van schulden. Dus zelfs wanneer er op dit vlak een echtscheidingsconvenant is getekend, kan de schuldeiser nog aanspraak maken op het gemeenschappelijke vermogen.

•  Kinderen: ouders zijn niet aansprakelijk voor schulden van kinderen vanaf 18 jaar. Voor kinderen onder de 18 jaar geldt:

•  Jonger dan 14 jaar : de ouders zijn aansprakelijk;

•  14 en 15 jaar : de ouders zijn aansprakelijk, tenzij het de ouders niet kan worden verweten;

•  16 jaar of ouder : de jongere is zelf aansprakelijk. Normaliter kan geen aanspraak gemaakt worden op het vermogen van de ouders, maar er zijn uitzonderingen mogelijk.

Mocht je twijfelen over de aansprakelijkheid bij schulden, dan kan je altijd even contact opnemen met het Juridisch Loket:0900-8020.

- Controleer welke machtigingen er zijn afgegeven om schulden af te lossen

Let er hierbij op dat je niet meer betaalt dan noodzakelijk is: je hebt het recht om 90% van de bijstandsnorm te behouden. Dit bedrag is gereserveerd voor vaste lasten en eten en drinken. Dus iemand met een inkomen op bijstandsniveau kan maximaal 10% van het netto inkomen besteden aan aflossingen (dit is inclusief het vakantiegeld). De deurwaarder tracht soms de norm van 90% overschrijden door een te hoog aflossingsbedrag te vragen. Controleer het aflossingsbedrag en verlaag het bedrag tot je op de norm van 90% uitkomt!

- Vraag jezelf af wat je belangrijk vind om af te betalen en bekijk of dit reëel is

Stel, je hebt bijvoorbeeld een huurschuld en een schuld bij een postorderbedrijf. Je kunt er dan voor kiezen om de schuld bij het postorderbedrijf eerst te willen betalen, omdat zij bijvoorbeeld dreigbrieven verzenden of vaker een deurwaarder langs sturen. Hoe dreigend de brieven ook zijn, het is zo dat de huurschuld absoluut de prioriteit heeft en als eerste afgelost dient te worden. Je kunt er in een dergelijk geval wel voor zorgen dat het postorderbedrijf een symbolisch bedrag ontvangt. Hierdoor heb je wel het gevoel de andere schuldeiser ook correct te benaderen, zelfs wanneer die aflossing minder urgent is dan de noodzakelijke aflossing van de huur.

•  Stap 5: Maak een boodschappenlijstje met zaken die nog geregeld moeten worden

Doe dit het liefste per onderwerp. Zaken die gedaan zijn, kunnen worden doorgestreept.

Tip: Het voelt goed om dingen af te kunnen strepen. Start de boodschappenlijst daarom met eenvoudige zaken die snel afgehandeld kunnen worden. Dit geeft extra motivatie om ook de moeilijkere zaken te gaan regelen.

•  Stap 6: Kijk of het mogelijk is om twee rekeningen te openen

Het openen van twee rekeningen kan voor meer overzicht en controle zorgen: één rekening voor alle vaste lasten (ook voor de reserveringen) en één voor de huishoudelijke uitgaven. Als er een rekening is waarop er veel roodstand is, dan is het verstandig om een nieuwe rekening te openen en de rekening met roodstand niet meer te gebruiken. Het is natuurlijk wel heel belangrijk om de roodstand maandelijks af te lossen. Je dient in de maandbegroting rekening te houden met dit aflossingsbedrag.

Tip: Het is belangrijk dat er geen roodstand kan ontstaan op de rekening die bestemd is voor huishoudelijke uitgaven. Daarnaast is het belangrijk dat er geen pas is van de rekening die bestemd is voor de vaste lasten: het moet zo ingewikkeld mogelijk zijn om geld van deze rekening te halen. Doordat het moeilijk is om geld van deze rekening te halen, heb je meer tijd om na te denken over dergelijke beslissingen.