Financiële problemen in kaart brengen
De eerste stap om van uw schulden af te komen is zelf aan de slag gaan en uw financiële problemen in kaart brengen om inzicht te krijgen in uw schulden. Dit betekent dat u een overzicht moet maken van uw uitgaven en van uw inkomsten. Vervolgens brengt u al uw schulden in kaart. Daarnaast kunt u nagaan hoe u uw uitgaven kunt verlagen of uw inkomen kunt aanvullen. Misschien lukt het om zo uw probleem aan te pakken.

Lukt het niet om op deze manier uw schulden te verlagen, dan moet u een regeling voorstellen aan al uw schuldeisers.

‘Zelf uw schulden regelen’
Op de website www.zelfjeschuldenregelen.nl van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (NIBUD) kunt u lezen wat u kunt doen om van uw schulden af te komen. U vindt er informatie over het maken van een begroting en een inventarisatie van uw schulden. Ook vindt u hier tips over hoe u uw schuldeisers een betalingsvoorstel kunt doen.

Schuldhulpverlening en wettelijke schuldsanering
Lukt het niet om zelf uw schulden op te lossen, dan kunt u het beste contact opnemen met de afdeling sociale zaken van de gemeente. Een gespecialiseerde hulpverlener kan u helpen met de schuldbemiddeling. Lukt dat ook niet, dan moet wettelijke schuldsanering worden aangevraagd.

Als aan de hand van het overzicht van uw inkomsten en uitgaven blijkt dat u niet alle schulden kunt betalen, maar wel een deel, kunt u een afbetalingsregeling voorstellen aan uw schuldeisers. Gaan die met uw voorstel akkoord, dan is er sprake van een zogeheten 'minnelijk akkoord'. Dit akkoord betekent voor u dat u gedurende drie jaar maandelijks een afgesproken bedrag terugbetaalt. Na die drie jaar wordt de rest van de schuld kwijtgescholden.

Hoeveel aflossen
Er zijn vaste methodes om te berekenen hoeveel u maandelijks kunt aflossen. Het bedrag dat na de aflossing over blijft en dat u zelf vrij kunt besteden, ligt iets onder het bijstandsminimum. Bij de berekening van het aflossingsbedrag wordt uiteraard rekening gehouden met noodzakelijke kosten van levensonderhoud.

Gemeentelijke kredietbank
Soms kunt u bij een gemeentelijke kredietbank geld lenen om uw schuldeisers in één keer het afgesproken bedrag te betalen. U lost dan gedurende drie jaar de lening aan de bank af, uiteraard met rente. Daarna bent u van uw schulden af.

Als u er zelf niet uit komt, wacht dan niet, maar neem contact op met uw gemeente. De gemeente kan u in contact brengen met een schuldhulpverlener.

De meeste gemeenten schakelen hiervoor erkende organisaties in zoals de gemeentelijke kredietbank, specialisten op het gebied van hulpverlening bij schulden of het maatschappelijk werk. De sociale dienst, het Juridisch Loket of maatschappelijk werk kan u de weg wijzen. Zo voorkomt u dat u bij ondeskundige of onbetrouwbare aanbieders belandt, die u alleen maar van de regen in de drup helpen.

Schuldhulpverlening en bemiddeling
De schuldhulpverlener vormt zich een beeld van uw financiële situatie en bepaalt samen met u hoe u het beste van uw schulden kunt afkomen. Als dat nodig is kunt u degene die u helpt, vragen te bemiddelen bij het treffen van een regeling met uw schuldeisers. Uiteraard kunt u ook tips of hulp krijgen om te voorkomen dat uw schulden uit de hand lopen.

Zelf of met hulp van een deskundige uw schulden wegwerken lukt niet altijd. Als u niets kunt aflossen of de schuldeisers willen meer terug krijgen dan u aanbiedt, is een zogeheten ‘minnelijk akkoord’ onmogelijk. In deze gevallen kunt u een beroep doen op een wettelijke regeling voor het oplossen van uw schuldprobleem. Het gaat hier om de Wet schuldsanering natuurlijke personen (WSNP).

Wettelijke regeling
Als u een beroep wilt doen op de wettelijke regeling moet u een verzoek doen bij de rechtbank. De schuldhulpverlener kan u hierbij helpen. Hij beschikt bijvoorbeeld over standaardteksten van een verzoekschrift, weet bij welke rechtbank u moet zijn en welke andere stukken u moet meesturen met het verzoekschrift. Een van die stukken is de zogenaamde schuldsaneringsverklaring. Daarin geeft de gemeente aan waarom een minnelijk akkoord niet tot stand is gekomen.

Rechter beoordeelt de aanvraag
De rechtbank onderzoekt zelf of een minnelijk akkoord ook echt onmogelijk is en gaat na hoe uw schulden zijn ontstaan. Onverantwoord koopgedrag, strafrechtelijke schulden of fraude kunnen redenen zijn om uw verzoek af te wijzen. Dat geldt ook voor eerdere faillissementen of schuldsaneringen.

Verplichtingen nakomen
De rechtbank beoordeelt of u de verplichtingen kunt nakomen die uit de toekomstige schuldsanering voortvloeien. Daarvoor moet u alle benodigde informatie overhandigen aan de rechtbank. Tegelijkertijd moet u zich inspannen om zoveel mogelijk geld voor aflossing te krijgen en mag u niet opzettelijk nog nieuwe schulden maken.

Saneringsplan
De rechtbank stelt een saneringsplan op. Hierin worden de exacte duur en het aflossingsbedrag vermeld. Meestal gaat het om een periode van drie jaar, maar de rechter kan een andere periode vaststellen (maximaal vijf jaar en minimaal een jaar bij ziekte of hoge leeftijd). De schuldsanering omvat alle schulden die vóór de uitspraak van de rechtbank zijn ontstaan, met uitzondering van studiefinanciering.

Afwijzing
Wijst de rechtbank het verzoek af, dan kunt u bij het gerechtshof beroep aantekenen. Hiervoor hebt u een advocaat nodig. Wellicht komt u in aanmerking voor gefinancierde rechtsbijstand. Het Juridisch Loket kan u daarmee verder helpen.

Bij wettelijke schuldsanering stelt de rechtbank een saneringsplan op waaraan schuldeisers móeten meewerken. De rechtbank benoemt een bewindvoerder die controleert of alles volgens afspraak verloopt. U bent verplicht de bewindvoerder alle informatie te geven die belangrijk is voor de afwikkeling van de wettelijke schuldsanering.

Taken en verantwoordelijkheden
De bewindvoerder onderhoudt voor zover nodig contacten met uw schuldeisers en neemt een deel van de verantwoordelijkheden van u over. Tijdens de regeling betaalt u zelf uw rekeningen en vaste lasten, maar soms doet de bewindvoerder dat. U krijgt dan een vast bedrag voor levensonderhoud. Voor sommige financiële handelingen moet u de bewindvoerder toestemming vragen. Van u wordt verwacht dat u zoveel mogelijk geld voor aflossing beschikbaar stelt. Gespecialiseerde hulpverleners kunnen u hierbij helpen.

Toezicht op bewindvoerder
De rechter-commissaris houdt toezicht op de bewindvoerder. Bent u het niet eens met de wijze waarop de bewindvoerder zijn werk doet of zijn andere taken uitvoert, dan kunt u de rechter-commissaris daarover aanspreken. Hij is binnen de rechtbank de rechter die uw zaak behandelt en toezicht houdt op de bewindvoerder.

Sancties
Als u zich niet aan uw afspraken houdt, of als u informatie hebt achtergehouden, kan de rechtbank de schuldsanering tussentijds beëindigen. U wordt dan automatisch failliet verklaard waarna de schuldeisers uw schulden weer kunnen opeisen, bijvoorbeeld via een beslag op uw inkomen en/of bezittingen.

Schone lei
De rechtbank beoordeelt of het saneringsplan goed is uitgevoerd. Als u zich tijdens de schuldsanering aan alle afspraken hebt gehouden, dan krijgt u van de rechtbank na afloop van de vastgestelde periode een schone lei. U hoeft het restant van de schulden dan niet meer terug te betalen.

Als later blijkt dat u informatie hebt achtergehouden of afspraken niet bent nagekomen, kan de rechtbank eisen dat u alsnog het restant van de schulden terugbetaalt.