Het BKR stelt dat het bijdraagt aan het voorkomen van een maatschappelijk probleem, door consumenten te beschermen tegen overkreditering (teveel lenen). Daarnaast worden financiële instellingen beschermd tegen kredietnemers die hun leningen niet kunnen aflossen. Elk jaar worden ongeveer 1 miljoen nieuwe kredieten bij het BKR geregistreerd. Gegevens over een lening worden bewaard tot 5 jaar na afloop van het contract. Hypotheken worden niet geregistreerd, tenzij de lener zijn termijnen niet betaalt.

De banken vragen van iedereen die een lening of een product aanvraagt waarop de bank potentieel een kredietrisico kan lopen (een bankrekening zonder debetfaciliteit valt hier ook onder!) gegevens op bij het BKR. Het BKR oordeelt niet zelf, maar stelt slechts de gegevens ter beschikking aan de bank. Het BKR behandelt ongeveer 15 miljoen aanvragen per jaar. De BKR brengt de aangesloten instellingen ongeveer 42 eurocent per aanvraag in rekening. Van die inkomsten bedruipt de organisatie zich. Daarentegen vergoedt BKR de registraties van contracten aan de deelnemers.

• De hoogte van het krediet
• Het moment waarop het krediet ontstond
• De voorziene laatste aflossingsmaand
• De daadwerkelijke laatste aflossingsmaand
• De kredietsoort
• Eventuele bijzonderheden in de aflossing van het krediet

Zaken als inkomen, huurschuld, belastingschuld of onbetaalde rekeningen bij het energiebedrijf staan niet geregistreerd. Ook studiefinancieringen van de Informatie Beheer Groep worden niet door het BKR geregistreerd.

Het BKR bevat geen gegevens die duidelijk maken hoeveel een persoon maandelijks aan aflossing van een lening kan betalen, hoogstens bevat het een mogelijke indicatie hiervoor. Daarnaast zijn zaken als hypotheken, huurschulden, schulden bij het energiebedrijf, en andere betalingsachterstanden niet in het Centraal Krediet Informatiesysteem van het BKR opgenomen. Er zijn plannen om zulke gegevens te gaan registreren, zodat beter aan het oorspronkelijke doel van het BKR - het tegengaan van overkreditering - kan worden voldaan.

Voor mensen met een negatieve codering bij het BKR is het vaak erg lastig om een hypotheek los te krijgen bij een reguliere bank. Ook als de betalingsachterstand niet heel groot is of zelfs al ingelost is. Veelal is het antwoord op een hypotheekaanvraag simpelweg nee, zo blijkt na een rondgang langs de grootste Nederlandse banken. Al lijkt er soms toch speelruimte te bestaan.

De kans dat iemand met een negatieve BKR-code een hypotheek kan afsluiten is bij een reguliere bank vrij klein. Zo’n code geeft immers aan dat iemand in het verleden problemen heeft gehad met het afbetalen van zijn krediet. En banken nemen nu eenmaal liever geen grote risico’s.

Dat blijkt wel uit een rondgang langs de grootste Nederlandse banken. De SNS bank verkoopt een resoluut nee aan mensen met een BKR-code. “Het maakt daarbij niet uit om wat voor codering het gaat”, zegt een woordvoerder. Andere banken zijn wat coulanter als gaat om BKR-coderingen. ABN AMRO: “Een hypotheek wordt verstrekt op individuele basis, dus er kunnen zich situaties voordoen waarin wij mensen met een BKR-codering toch een hypotheek verstrekken. Maar er is hier geen standaard voor te geven”, aldus een woordvoerder.

Postbank laat weten dat “een BKR-notering niet per definitie een afwijzing inhoudt, maar vaker wel dan niet. “Of iemand met een BKR-codering een hypotheek kan krijgen hangt af van de zwaarte van de codering”, zegt een woordvoerder..”Als het om een lichte codering gaat bestaan er wel mogelijkheden. Maar, waarschuwt de woordvoerder, een BKR-codering is slechts één van de vele zaken waar we naar kijken bij het verstrekken van een hypotheek”. Ook van marktleider Rabobank is bekend dat niet alleen naar de BKR-codering wordt gekeken.

‘Lichte gevallen’ maken kans
Dat reguliere banken mensen met een negatieve notering soms toch een kans bieden, blijkt ook uit ervaringen van hypotheekadviseur Eric Kroezen van de Hypotheekshop in Den Bosch. “Een hypotheek aanvragen met een BKR-codering is lastig, maar niet onmogelijk”, zegt hij. “Onze ervaring is dat als we een codering goed kunnen onderbouwen er vaak wel mogelijkheden bestaan bij verschillende banken. Bijvoorbeeld wanneer een codering is ontstaan door iets waar iemand niets aan kan doen. Ook als het gaat om een kleine of oude betalingsachterstand valt er vaak wel wat te regelen”.

Eerst eigen bank
Het advies lijkt dan ook te zijn om in het geval van een negatieve BKR-notering eerst naar de eigen bank te stappen en te vragen naar de mogelijkheden. Gaat het om een heel lichte codering, dan bestaan er wellicht toch mogelijkheden. Bovendien brengen reguliere banken meestal geen renteopslag in rekening zoals de specialistische banken dat doen. Dat kan vele euro’s aan rente schelen.

Speciale hypotheek
Wie niet bij een reguliere bank terecht kan door een variabel inkomen of een BKR-code, maar wel de maandlasten van een hypotheek kan dragen, is dus genoodzaakt alternatieven te zoeken. Een specialistische geldverstrekker is zo’n alternatief. Tegen een soms flink hogere rente kan hier vaak wel een hypotheek afgesloten worden. Al worden mensen met een BKR-notering ook hier soms de deur gewezen.

Steeds vaker lukt het mensen met een negatieve BKR-notering om een hypotheek af te sluiten. Jaarlijks groeit deze markt met enkele tientallen procenten. Sinds 2004 is er al voor 650 miljoen euro aan “riskante hypotheken” verstrekt.

De zogenoemd “riskante hypotheken” zijn uit Amerika over komen waaien. Van een riskante hypotheek is sprake als de huiseigenaar een betalingsachterstand heeft die is geregistreerd bij het Bureau Krediet Registratie (BKR) in Tiel.

Tot een paar jaar terug was het voor mensen met een negatieve BKR-codering haast onmogelijk om een hypotheek te krijgen. Maar tijden veranderen. Inmiddels zijn er al drie grote partijen actief die mensen met een negatieve codering toch een hypotheek verstrekken. Over het algemeen moeten mensen met een negatieve codering wel een hogere hypotheekrente betalen. Dit komt omdat de geldverstrekker een hoger risico loopt. Toch lijkt de hogere rente de mensen niet af te schrikken, want er zijn al duizenden van dit soort hypotheken verstrekt. Volgens de Nederlandse Vereniging van Banken hebben de nieuwe aanbieders 1 tot 1,5 procent marktaandeel.

Het gaat om de ‘bewaartermijn’ voor negatieve coderingen van het BKR. Mensen die problemen hebben met het aflossen van een lening krijgen van het BKR een A-code (achterstandscode). Deze A-code blijft tot vijf jaar na aflossing van het krediet in de registers van het BKR staan.

De Consumentenbond liet eind mei nog weten deze termijn onevenredig lang te vinden. Maar daar denkt de bond nu anders over. “Wij waren niet op de hoogte van een onderzoek van het BKR waarin alle voor- en nadelen van de bewaartermijn tegen het licht zijn gehouden”, verklaart woordvoerder Ewald Sterenborg van de bond. “Als wij de resultaten van dit onderzoek van tevoren hadden gekend, hadden we nooit aangedrongen op het verkorten van de bewaartermijn”.

In dat onderzoek toonde het BKR onder meer aan dat de bewaartermijn in lijn ligt met andere kredietinformatiebureaus in Europa. “Zo werken diverse landen waaronder Duitsland en Oostenrijk met een bewaartermijn van vijf jaar”, zegt Karin Schreuder van het BKR. Daarnaast toonde het onderzoek aan dat een kortere bewaartermijn ervoor zorgt dat een kredietverlener veel minder inzicht heeft in het financiële verleden van zijn cliënt. “Daardoor is het lastiger om een goede afweging te maken bij het verlenen van een krediet. De Consumentenbond is het daarover nu met ons eens”, aldus Karin Schreuder.

Schaduwkanten
Een H-code kan soms nadelig uitpakken voor mensen die schoon schip hebben gemaakt door hun leningen af te lossen. Ze kunnen gedurende vijf nauwelijks geld lenen omdat kredietverstrekkers hen niet accepteren. “Natuurlijk ontkennen wij de schaduwkanten niet”, zegt Ewald Sterenborg. “Maar over het geheel genomen denken wij nu toch dat een bewaartermijn van vijf jaar de consument beter beschermd dan een termijn van twee jaar”.

Geen gratis overzicht
Ook het verzoek om geregistreerden jaarlijks een gratis overzicht van het BKR te sturen, heeft de bond ingetrokken. “Uit een onderzoek blijkt dat slechts vijf procent van alle geregistreerden graag zo’n overzicht zou willen ontvangen, terwijl er relatief hoge kosten gemaakt zouden moeten worden”, aldus Ewald Sterenborg.

• Je hebt de aflossing van je krediet te laat betaald. ‘Te laat' betekent hier twee tot vier maanden. Het gaat om kredieten van financieringsmaatschappijen, banken, thuiswinkels en creditcards. (A code)
• De betaling is opeisbaar gesteld door een incassobureau.(A2 code)
• Er kon geen 250 euro of meer afgeschreven worden van je bankrekening. (A3 code)
• Ook als er een aflossingsregeling is getroffen nadat de achterstand is ontstaan, krijg je een code van het BKR. (A1 code)